كبر اوست . ششم - تكبّر : و آن عبارت است از اينكه صفت تكبّر بر طبع كسى غالب باشد و بخواهد بر يكى از اقران برترى نمايد و از او توقّع انقياد و دنباله روى داشته باشد ، پس اگر نعمتى به وى رسد چنين تصور كند كه ديگر متحمّل تكبّر او نخواهد شد و از اطاعت و خدمت او سر باز خواهد زد يا داعيهء برابرى با او يا برترى از او را خواهد داشت ، و بدين سان خادم وى مخدوم او خواهد شد ، از اين جهت در رسيدن نعمت به وى حسد مىبرد . و حسد بيشتر كفّار نسبت به رسول اللَّه صلى اللَّه عليه و آله از اين قبيل بوده ، چنان كه مىگفتند : چگونه جوانى فقير و يتيم بر ما مقدّم شود ؟ « لَوْ لا نُزِّلَ هذَا الْقُرْآنُ عَلى رَجُلٍ مِنَ الْقَرْيَتَيْنِ عَظيمٍ » 43 : 31 ( زخرف ، 13 ) « چرا اين قرآن بر مرد بزرگى از اين دو آبادى نازل نشده » . هفتم - تعجب : و اين در وقتى است كه محسود در نزد حاسد حقير و نعمتى كه به وى رسيده بزرگ باشد ، و از رسيدن مثل وى به چنان نعمتى در شگفت شود و حسد ورزد و زوال آن را بخواهد ، و از اين قبيل است حسد امّتها نسبت به پيغمبران خود كه مىگفتند : « ما انْتُمْ الا بَشَرٌ مِثْلُنا » 36 : 15 ( يس ، 15 ) . « شما جز بشرى مانند ما نيستيد » . « فَقالُوا : أ نُؤْمِنُ لِبَشَرَيْنِ مِثْلِنا » 23 : 47 ( مؤمنون ، 48 ) . « و مىگفتند : آيا به دو بشرى ( موسى و هارون ) مانند خود ايمان آوريم ؟ » « وَلَئِنْ أطَعْتُمْ بَشَرا مِثْلَكُمْ انَّكُمْ اذا لَخاسِرُونَ » 23 : 34 ( مؤمنون ، 34 ) . « و اگر از بشرى مانند خود اطاعت كنيد زيانكاريد » . بنابراين از رسيدن كسانى مانند آنان به مرتبهء وحى و رسالت تعجّب مىكردند ، و از اين رو حسد مىبردند بىآنكه قصد تكبّر يا رياست يا دشمنى يا غير اينها از موجبات حسد را داشته باشند . و گاهى اين اسباب و عوامل يا بيشتر آنها در يك نفر جمع مىشود ، و بدين گونه حسد در او نيرومند مىگردد به حدّى كه ديگر نمىتواند آن را پنهان دارد ، و دشمنى را آشكار مىسازد . و گاه حسد چندان نيرومند شود كه حسود آرزو كند كه